Linukso oftaj demandoj

Nia paĝo pri Linux kovras la plej gravajn informojn. Ni esperas ke tiu ODD listo povas helpi se vi estas pli scivolema.


Ĝeneralaj demandoj

Ĉu "GNU/Linukso" kaj "Linukso" estas malsamaj?

Vi ĉiam parolas pri la unu aŭ la alia. Pri kio temas?

Komence, Linux rilatas al la ĉefa parto (nomata la kerno) kiu situas ene de la sistemo GNU. Kion la uzantoj nuntempe uzas estas, ĝuste, "distribuaĵoj de la sistemo GNU/Linux".

En praktiko la vorto "Linux" atingis pli grandan popularecon (nesurprize) kaj nuntempe oni nomas la tutan sistemon simple "Linux". Tio kaŭzas multe da disputoj.

Nomi la sistemon GNU/Linux estas ege pli signifoplena, teĥnike (la uzantoj uzas multe da "GNU" kaj malmulte da "Linux") sed ankaŭ filozofie: la forteco kaj impeto de la Libera programaro movado estis lanĉita kaj ankoraŭ estas tenita de la GNU projekto.

Nomi la sistemon Linux estas pli alvokanta por komputilo-uzantoj, kiuj ofte kredas, ke Windows estas la sola aĵo sur tero.

We use both denominations and hope you will not be offended by that.

Kaj kiel tiu programaro rilatas al gnuo?

Kiam Richard Stallman komencis projekti GNU, la plej uzata sistemo estis Unix, kio estas mallibera. Ĉar GNU funkcie similas (kaj kongruas kun) Unix, sed estas libera programaro, li enstampis la mallongigaĵon GNU, kiu signifas GNU's Not Unix. Ĝi estas . (se vi ĝuas tion specon de humoro, rigardu kion GNU Hurd signifas).

Ĉu "Linux" estas registrita marko?

Jes. Oni ne rajtas vendi ajn hazardan programaron kun la nomo Linux®:. La fabrika marko estas okupita de la Linux Mark Institute.

Ĉu GNU/Linukso estas la nura libera operaciumo havebla?

Ne. GNU/Linukso estas la plej usata senpaga sistemo; sed aliaj sistemoj ekzistas.

Tioj inkludas la UNIX-versiojn FreeBSD, NetBSD, OpenBSD kaj OpenSolaris, la BeOS-klono Haiku OS, la Windows NT-klono ReactOS, la DOS-klono FreeDOS, Plan 9 de Bell Labs kaj Syllable, nombrante nur kelkajn.

Ĉu Mac OSX estas distribuaĵo de Linukso?

Ne. Ekzistas iom da liberaj programaraj eroj en Mac OSX kaj ĝi teĥnike similas GNU/Linux-sistemojn. Sed totale ĝi estas mallibera programaro: ĉiujn problemojn pri Windows ĝi havas ankaŭ.

Understanding free software

Ĉu "malfermitkodo" kaj "libera programaro" estas la samaj aferoj?

Yes kaj ne.

Teĥnike la klara plimulto da malfermaj kodaj programoj estas libera programaro kaj inverse.

Filozofie, aferoj tre diferencas. La termino "malfermitkoda" estis stampita por pliallogigi "liberan programaron", ĝiaj subtenantoj konsideras malfermitkodan programaron kiel pli bona maniero por fari programaron.

Supporters of the "free software" term value the freedom, not merely the way software is made, and thus argue that the term "open source" misses the point.

Kiun terminon vi uzas simple dependas de via konceptado de programaro.

Kial kelkaj Linukso distribuaĵoj estas venditaj, ne donacitaj ?

Kelkaj paĝaroj reale vendas distribuaĵojn de GNU/Linux. Do kial vi skribas, ke ĝi estas "libera kiel en parolo kaj havebla senpage"?

The concept of free software, refers to freedom, not price. You have the freedom to copy, study, modify, and give free software away.

Most companies developing free software make money by selling services around their software, rather than the software itself. This is sometimes done by selling everything as a package: the customer buys the CD, book, and support contract at once. The software can still guarantee your freedoms.

Pli: Kiel miskompreni libera programaro | FLOSS concept booklet.

Kial kelkaj linuksaj distribuaĵoj ne estas tute liberaj?

Kelkaj distribuaĵoj de Linux haveblas senpage, sed enhavas limigan programaron. Kial tio?

Ordinare ekzistas tri tipoj da direktivoj pri la inklusivado de nelibera programaro:

  • Iom da GNU/Linux-distribuantoj permesas neliberan programaron pro certigi la funkciadon de la aparataro Tio okazas ĉar kelkaj fabrikantoj de aparataro, kiel NVidia, ne zorgas pri la liberecojn de iliaj klientoj kaj nur publikigas limigantan integritan programaron (iom da ili eĉ ne publikigas ion, kiel Broadcom). Tioj haveblas senpage (ili estas senkosta programaro), sed havas limigan licencon. Distribuaĵoj kiel Ubuntu pro tio inkluzivas tiajn erojn por plibonigi la kongruaĵon kun la aparataro.

  • Some GNU/Linux distributors do not compromise on the freedom of software, and make sure their distribution are entirely free. Such is the case of Trisquel, which is a Ubuntu derivative with all restricting components removed.

  • Iom da GNU/Linux-distribuantoj kunigas liberan kaj limigan programaron sen distingo. Tiaj distribuantoj preferas, ke la uzantoj ne pensas pri ilia libereco kaj reklamas nur la teĥnikajn eblojn de ilia produkto. Uzi tiajn distribuaĵojn ne ege pli bonas ol uzi Windows. Ni aprezas vian liberecon kaj rekomendas al vi elekti singarde!

Ĉu Mac OS ankaŭ estas libera programaro?

Ĉu ĉioj kaŭzoj por eviti la uzadon de Windows ankaŭ validas por Mac OS?

Estas sufiĉe kutima, ke uzantoj de Mac kredi, ke ili estas esceptita je la limigoj de Windows. Malfeliĉe tio ne ĝustas.

Mac OSX does have some low-level components which are free software; and Apple puts less energy into customer lock-in (with some notable efforts such as BootCamp).
However, the end-user is still fundamentally restricted — because of the proprietary license, he/she cannot use Mac OSX for all purposes, nor copy, study, modify, or redistribute it.

Happily, because these freedoms matter a lot, it's possible to run popular GNU/Linux distributions (such as Ubuntu) on Mac computers.

Ĉu ne estas Linuks-uzantoj kiuj malleĝe elŝutas?

Ĉu Linux ne temas pri cracking, "pirateco" kaj retejoj kun neleĝaj elŝutoj?

Ne!

Kie ajn vi aŭdis tion, vi renovigu vian vidon. Linux tute ne temas pri tiaj aferoj. Ne gravas ĉu vi volas fari ilin aŭ ĉu vi preferas saĝajn, leĝajn elŝutojn, Linux funkcias por tio same kiel Windows. Bedaŭrinde oni ne povas identigi krimulojn laŭ iliaj aŭtoj; kaj ankaŭ ne laŭ iliaj operaciumoj.

GNU/Linux was made by people who don't like the thought of all the world's computers running just one company's proprietary products. There is certainly nothing wrong with that!

Legu pli en la artikolo: Kiel miskompreni libera programaro.

Ĉu Linukso estas speco de komunismo?

"Everything has to be free" and "No one owns anything" sounds somewhat frightening. Are Linux and its GPL License something for anarchists or communists?

Linux has nothing to do with a political system and anyone — regardless of their political views — can use it. We have this explained simply in our article Kiel miskompreni libera programaro.

Installing Linux

Ĉu Linukso estas jam instalita sur la komputiloj ?

Yes it does! We have built a website specially for that purpose, LinuxPreloaded.com, listing vendors that sell Linux desktops and laptops.

Rimarku ke aĉeti novan aparataron ne necesas por uzi GNU/Linux!

Ĉu mi povas akiri GNU/Linukson en mia propra lingvo?

Jes. Ĉiuj ĉefaj distribuaĵoj, kiel tioj, kiujn ni rekomendas, haveblas en la plej kutimaj lingvoj kaj havas asiston por multaj klavartipoj.

Unlike Windows, all languages are included on each installation CD, so there is no need for you to download (or pay for!) another whole version to merely change the language on your computer.

Ĉu instali Linukson sur mia komputilo estas laŭleĝa?

There is a shiny Windows sticker on it! Am I allowed to erase Windows or use it together with Linux?

Yes. It is absolutely, completely legal (providing of course it's your computer!).

The sticker on it is purely marketing, it has no legal value. We believe it is one fundamental right to choose which software to run on our own hardware.

In fact this right is threatened by the rise of things such as DRM and Trusted Computing. Read our article "Stand for a free society" for more information.

Ĉu mi devas aĉeti novan komputilon por uzi Linukson?

Tute ne. Ĝi funkcios agrable sur via komputilo.

The only thing you might be worried about is using very recent special hardware, such as graphics cards. Otherwise, almost all Linux distributions can run on normal PCs (often called "i386" or "x86" computers), 64-bit-processor computers and Apple Mac computers (including the G5, G4, G3 series). Read how you can try or install Linux on your computer, be it instead of or together with Windows.

Uzi Linukso

Ĉu Microsoft Office funkcios en Linukso?

Ne.

It is technically possible to adapt Microsoft Office to Linux, but Microsoft isn't keen on allowing Office users to choose their operating system. There are other issues with MS Office and openness — like Microsoft's fierce opposition to supporting the OpenDocument format.

However, a complete, Free, reliable office suite exists: OpenOffice.org. Or you can choose its Open Source community-driven alternative, LibreOffice, which is a fork of OpenOffice.org. They will both happily use all your existing office files in MS-Word, MS-Excel, and MS-PowerPoint format, and are really free (both as in freedom and as in price). And they run on Windows as well as on Linux.

OpenOffice.org   LibreOffice.org

Ĉu mi povas rigardi miaj DVD kaj MP3 kun GNU/Linukso

La simpla respondo al tiu demando estus "e;jes", tamen tio estas duono de la vero.

Quite a few Linux distributions do not include MP3 playback software due to the patent situation of the MP3 format. These patent issues do not affect the user directly, so most distributions make it fairly easy to install MP3 support over the Internet after the installation, making it possible to legally play MP3 files, for non-commercial use.

DVDs, on the other hand, are a more difficult situation. Most, if not all, DVDs are encrypted using a system called "CSS". There is a widely supported free software, called libdvdcss, capable of decrypting DVD videos. However, circumventing the restriction on your DVDs is illegal in many parts of the world, including the USA and the European Union.

There is a legal solution to play your DVDs on Linux where libdvdcss is illegal. The Fluendo company has developed an (non-free) application for that purpose which can be purchased from their website.

Non-encrypted DVDs, which include most home-made DVDs, play perfectly well with only free software.

Ĉu mi povas ludi popularaj 3D ludoj kun GNU/Linukso ?

Yes and No: Some games, for example some id Software games like the Quake series and Doom 3, Unreal Tournament, Cold War, and many more have Linux versions.

Most popular games, alas, only work on Windows and occasionally on Mac OS. Some Windows games, such as Call of Duty 4 or GTA Vice City, can be run on GNU/Linux with Wine or its non-free variant CrossOver, which involves some unpleasant effort for the user. For a list of games known to work on Wine, see their games database.

Pli da demandoj?

If you have a question that is not covered here, there are many communities to help you. Our "Pli" section will help you find the right place to ask.

If you can think of a frequent question that we haven't answered yet, do let us know, or even better, file a new bug.