Frequently asked questions

Our page about GNU/Linux covers the essential information. We hope this FAQ list can help if you are more curious.

Општи прашања

Дали "ГНУ/Линукс" и "Линукс" се разликуват?

Се обраќате и на едното и на другото наизменично. За што станува збор?

Изворно, Линукс се однесува на основните компоненти (наречени кернел) кои се наоѓаат во ГНУ системот. Она што денеска го користат корисниците всушност се "дистрибуции на ГНУ/Линукс системот".

Во пракса, зборот "Линукс" почесто се користи (што не изненадува), така што денес луѓето едноставно целиот систем го нарекуваат "Линукс". Ова предизвикува големи контраверзии.

Calling the system GNU/Linux is much more meaningful, technically (end-users use a lot of "GNU" and a little of "Linux") but also philosophically: the strength and momentum of the Free Software movement started with and are still carried by the GNU project.

Нарекувањето на системот Линукс е попрактично и попривлечно за компјутерски корисници кои често сметаат дека Виндоус е единственото нешто на земјата.

To avoid confusion, we use "GNU/Linux" to refer to operating system distributions that include GNU software and the Linux kernel. When we use "Linux" without the GNU part, we refer to the kernel.

And what has that software to do with a GNU?

When Richard Stallman started to design GNU, the main system in use was Unix, which is proprietary. Because GNU is similar in function to (and compatible with) Unix, but is free software, he coined the term GNU which stands for GNU's Not Unix. It's a recursive acronym. If you enjoy that kind of humour, check out what GNU Hurd means.

Дали Линукс е регистрирана трговска марка?

Yes. You cannot sell any random software under the name of Linux®. The trademark is held by the Linux Mark Institute.

Дали ГНУ/Линукс е единствениот достапен слободен софтвер?

Не. ГНУ/Линукс е најраспространет слободен систем кој се користи; но постојат и неколку други системи.

These include the UNIX derivatives FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, the BeOS clone Haiku OS, the Windows NT clone ReactOS, the DOS clone FreeDOS, and Syllable, just to name a few.

Is macOS a distribution of GNU/Linux?

No. There are a few free software components in macOS, and it is technically similar to GNU/Linux systems. But overall, it is proprietary software: all the issues about Windows apply to it as well.

Разбирање на слободниот софтвер

Дали "Отворен код" и "Слободен софтвер" се истото нешто?

Yes and no. Technically, the great majority of open source programs are free software and vice-versa.

Филозофски, работите се поинакви. Терминот "отворен код" беше скован да го направи "слободниот софтвер" по привлечен, неговите подржувачи го гледаат софтверот со отворен код како подобар начин за создавање софтвер.

Supporters of the "free software" term value the freedom, not merely the way software is made, and thus argue that the term "open source" misses the point.

Кој термин ќе го прифатиш едноставно зависи од твојот поглед на софтверот.

Why are some GNU/Linux distributions sold, not given away?

Some websites actually sell distributions of GNU/Linux. So, why do you write it is "free as speech and available at no charge"?

The concept of free software, refers to freedom, not price. You have the freedom to copy, study, modify, and give free software away.

Најголемиот дел од компаниите кои развиваат слободен софтвер заработуваат пари продавајќи услуги поврзани со софтверот а не самиот софтвер. Ова понекогаш се прави со продавање се во еден пакет: клиентот купува ЦД, книга и договор за подршка наеднаш. Софтверот сеуште ги гарантира твоите слободи.

Повеќе: Πώς να καταλάβετε το Ελέυθερο Λογισμικό | Брошура за FLOSS концептот.

Why are some GNU/Linux distributions not fully free?

Some GNU/Linux distributions are available at no charge, but include restrictive software. Why is it so?

Типично има три типа на полиси кои се однесуваат на вклучување на не-слободен софтвер:

  • Некои ГНУ/Линукс дистрибуции дозволуваат не-слободен софтвер за да овозможат функционалност на хардверот. This happens because some hardware manufacturers such as NVidia do not care about their customers' freedoms, and only release restricting firmware and drivers (some of them don't even release anything, like Broadcom). These are available at no cost (they are freeware) but under restrictive licenses. Distributions such as Ubuntu thus include such components to improve hardware compatibility.

  • Some GNU/Linux distributors do not compromise on the freedom of software, and make sure their distribution are entirely free. Such is the case of Trisquel, which is a Ubuntu derivative with all restricting components removed.

  • Некои ГНУ/Линукс дистрибуции составуваат слободен и ограничен софтвер не правејќи разлика. Таквите дистрибуции не сакаат корисниците да мислат на нивната слобода, и да ги рекламираат само техничките можности на нивниот производ. Користењето на таквите дистрибуции не е ништо подобро од користење Виндоус. Ние ја цениме вашата слобода и препорачуваме внимателно да одберете.

Is macOS also a free operating system?

Do all the reasons for avoiding Windows apply to macOS?

Вообичаено е за Мак корисниците е да мислат дека тие се исклучени од ограничувањата поврзани со Виндоус. За несреќа тоа не е така.

macOS does have some low-level components which are free software; and Apple puts less energy into customer lock-in (with some notable efforts such as BootCamp).

However, the end-user is still fundamentally restricted — because of the proprietary license, he/she cannot use macOS for all purposes, nor copy, study, modify, or redistribute it.

Happily, because these freedoms matter a lot, it's possible to run popular GNU/Linux distributions (such as Ubuntu) on Mac computers.

Aren't GNU/Linux users the ones who make illegal downloads?

Isn't GNU/Linux about cracking, "piracy" and illegal download websites?

No. Wherever you read or heard this, you should update your views. GNU/Linux is completely distinct from such things. Whether you want to do them, or whether you prefer intelligent, legal downloads, GNU/Linux will work just as well as Windows. Unfortunately you can't identify gangsters by the make of their cars; the same thing goes for their operating system.

ГНУ/Линукс беше создаден од луѓе на кои не им се допаѓа идеата сите компјутери на светот да работат на производите на една комерцијална компанија. Секако нема ништо лошо во тоа.

Прочитајте повеќе во статијата: Πώς να καταλάβετε το Ελέυθερο Λογισμικό .

Is GNU/Linux a form of communism?

"Everything has to be free" and "No one owns anything" sounds somewhat frightening. Are GNU/Linux and its GPL License something for anarchists or communists?

GNU/Linux has nothing to do with a political system and anyone — regardless of their political views — can use it. We have this explained simply in our article Πώς να καταλάβετε το Ελέυθερο Λογισμικό .

Installing GNU/Linux

Does GNU/Linux come pre-installed on computers?

Yes it does. LinuxPreloaded.com has built a website specially for that purpose, listing vendors that sell GNU/Linux desktops and laptops.

Имајте на ум дека купување на нов хардвер не е неопходно за користење ГНУ/Линукс!

Дали можам да најдам ГНУ/Линукс на мојот јазик?

Да. Сите поважни дистрибуции, како што се тие што ние ги препорачавме, се достапни на повеќе јазици и имаат подршка за многу типови тастатури.

За разлика од Виндоус, сите јазици се вклучени на секое инсталацијското ЦД, па нема потреба вие да превземате (или плаќате!) цела друга верзија само за да го смените јазикот на вашиот компјутер.

Is it legal to install GNU/Linux on my computer?

There is a shiny Windows sticker on it! Am I allowed to erase Windows or use it together with GNU/Linux?

Yes. It is absolutely, completely legal, provided of course it's your computer!

Налепницата е само маркетинг, нема никаква законска вредност. Ние веруваме дека е едно основно право да одбираме кој софтвер ќе го користиме на нашиот хардвер.

In fact this right is threatened by the rise of things such as DRM and Trusted Computing. Read our article "Υποστηρίξτε την ελεύθερη κοινωνία" for more information.

Do I have to purchase a new computer to run GNU/Linux?

Не. Ќе работи среќно на вашиот сопствен компјутер.

The only thing you might be worried about is using very recent special hardware, such as graphics cards. Otherwise, almost all GNU/Linux distributions can run on normal PCs (often called "i386" or "x86" computers), 64-bit-processor computers and Apple Mac computers. Read how you can try or install GNU/Linux on your computer, be it instead of or together with Windows.

Using GNU/Linux

Will Microsoft Office run on GNU/Linux?

No. It is technically possible to adapt Microsoft Office to GNU/Linux, but Microsoft isn't keen on allowing Office users to choose their operating system. There are other issues with MS Office and openness — like Microsoft's fierce opposition to supporting the OpenDocument format.

However, a complete, free, reliable office suite exists: LibreOffice. Or you can choose its close cousin, Apache OpenOffice. They will both happily use all your existing office files in MS-Word, MS-Excel, and MS-PowerPoint format, and are really free (both as in freedom and as in price). And they run on Windows as well as on GNU/Linux.

LibreOffice.org   OpenOffice.org

Дали можам да слушам и гледам ДВД и мп3 во Линукс?

Едноставен одговор на ова прашање би било "да", како и да е ова е само половина вистина.

Quite a few GNU/Linux distributions do not include MP3 playback software due to the patent situation of the MP3 format. These patent issues do not affect the user directly, so most distributions make it fairly easy to install MP3 support over the Internet after the installation, making it possible to legally play MP3 files, for non-commercial use.

ДВДта, од друга страна, се потешка ситуација. Повеќето, ако не сите ДВДа се шифрирани користејќи го системот наречен "CSS". Има широко подржан слободен софтвер наречен libdvdcss, кој може да дешифрира ДВД видеа. Меѓутоа, заобиколувањето на ограничувањата на твоите ДВДа е незаконско во многу делови на светот, вклучувајќи ги САД и Европската Унија.

There is a legal solution to play your DVDs on GNU/Linux where libdvdcss is illegal. The Fluendo company has developed an (non-free) application for that purpose which can be purchased from their website.

Нешифрираните ДВД, во кои спаѓаат најголем број домашно направени ДВД, работат совршено добро на слободен софтвер.

Дали можам да играм популарни 3Д игри во Линукс?

Yes and no. Some games, for example the Quake series, Rust, Counter-Strike, Tomb Raider, Portal, Left 4 Dead, and many more have GNU/Linux versions. Since the release of the popular Steam platform to the GNU/Linux operating system, the number of GNU/Linux compatible games on Steam has been growing rapidly. Check out the Steam store where you can find a wealth of high quality, GNU/Linux compatible games.

Most popular games, alas, only work on Windows and occasionally on macOS. Some Windows games can be run on GNU/Linux with Wine or its non-free variant CrossOver, which involves some unpleasant effort for the user. For a list of games known to work on Wine, see their games database.

Повеќе прашања?

Ако имате прашање кое не е разгледано овде, има многу заедници кои можат да ти помогнат. Нашата "Περισσότερα " секција ќе ви помогне да го пронајдете вистинското место за да прашате.

If you can think of a frequent question that we haven't answered yet, do let us know, or file an issue.