Zou ik antivirussoftware moeten installeren op Linux?¶

Het korte antwoord¶

Nee. Voor de gemiddelde desktopgebruiker is antivirussoftware op GNU/Linux meestal niet nodig.

Als je van Windows komt, is dat misschien lastig te geloven. Op Windows zijn virussen, trojans en malware een constante bedreiging. Linux is echter anders opgebouwd. De architectuur van het systeem maakt het extreem moeilijk voor een virus om zich te verspreiden of schade aan te richten.

Wat maakt Linux anders?¶

1. Het rechtenmodel¶

In veel versies van Windows draaien programma’s vaak met “Administrator”-rechten, wat betekent dat ze diepe systeembestanden kunnen wijzigen. Als er een virus draait, kan het de hele computer overnemen.

Op Linux werk je als een gewone “user”. Je kunt systeembestanden niet wijzigen zonder expliciet een wachtwoord in te typen om “superuser”- (of “root”-)rechten te geven.

Als je per ongeluk een kwaadaardig bestand downloadt op Linux:

Kan het geen systeembestanden aanpassen of verwijderen.
Kan het zichzelf niet in het besturingssysteem nestelen.
Kan het andere gebruikers op de computer niet besmetten.

Het kan alleen je persoonlijke bestanden in de war schoppen, maar het kan het besturingssysteem zelf niet compromitteren.

2. Softwarebronnen¶

Op Windows zoeken gebruikers vaak via Google naar software, downloaden ze een .exe-bestand van een willekeurige website en installeren het. Dit is de belangrijkste manier waarop virussen zich verspreiden.

Op Linux installeer je software via pakketbronnen/softwarebronnen (in feite een officiële “App Store” die door je GNU/Linux-distributie wordt beheerd).

De software wordt door de community gecontroleerd en nagekeken.
De bestanden zijn digitaal ondertekend om te garanderen dat er niet mee is geknoeid.

3. Virussen worden niet ‘automatisch uitgevoerd’¶

Een veelvoorkomende manier waarop Windows-virussen zich verspreiden is via e-mailbijlagen (zoals een Word-document met een macro) of ongeautoriseerde scripts. Linux staat over het algemeen niet toe dat programma’s automatisch worden uitgevoerd alleen omdat je ze opent of een USB-stick aansluit. Je moet een bestand expliciet uitvoerbaar maken en er daarna voor kiezen om het uit te voeren.

De mythe: “Linux is gewoon te klein om een doelwit te zijn”¶

Soms hoor je mensen zeggen:

Linux heeft geen virussen omdat niemand het gebruikt. Als het populairder wordt, komen de virussen vanzelf.

Dit is onwaar.

Linux is geen niche besturingssysteem; het is de ruggengraat van de moderne computerwereld. Het wordt op zo’n enorme schaal gebruikt dat het juist een zeer waardevol doelwit vormt. Kijk maar eens waar het allemaal draait:

High-performance computing

Linux draait op 100% van ‘s werelds TOP500 supercomputers¹ en is de drijvende kracht achter cruciaal wetenschappelijk en industrieel onderzoek.
Publieke cloudinfrastructuur

De overgrote meerderheid van de diensten op AWS, Google Cloud en Microsoft Azure draait op Linux, wat het de ruggengraat van de cloud maakt.
AI en machine learning

Van het trainen van grootschalige modellen tot het uitrollen van AI-diensten: Linux is de de facto standaard. Het volledige AI-ecosysteem, inclusief frameworks als TensorFlow en PyTorch en de NVIDIA-hardware die dit alles aandrijft, is gebouwd voor en presteert optimaal op Linux.
Webservers en het internet

Meer dan 90% van de webservers wereldwijd draait op een Linux of Unix-achtig besturingssysteem², waaronder die van Google, Facebook en Wikipedia.
De kern van het internet

De meeste professionele routers, switches en firewalls die het internet draaiende houden, gebruiken een op Linux gebaseerd besturingssysteem.
Containers en DevOps

Het complete ecosysteem voor moderne softwareontwikkeling, met Docker en Kubernetes, is gebouwd op en voor technologieën uit de Linux-kernel.
Aandelenbeurzen en wereldwijde handel

Grote beurzen zoals de NYSE vertrouwen op Linux voor flitshandel (high-frequency trading), waar snelheid en stabiliteit essentieel zijn.
Mobiele apparaten

Android, gebouwd op de Linux-kernel, draait op meer dan 70% van alle smartphones wereldwijd³.
Ruimte- en luchtvaart

Van het Internationaal Ruimtestation (ISS) tot de Falcon 9-raketten van SpaceX en de Marsrovers van NASA; Linux wordt ingezet voor de meest kritieke taken.
Embedded systemen en IoT

Je vindt Linux overal terug in slimme apparaten: van infotainmentsystemen in auto’s en industriële machines tot domotica.
Consumentenelektronica en gaming

Populaire apparaten zoals de Steam Deck, de meeste Smart TV’s en de Raspberry Pi maken allemaal gebruik van Linux.

Ondanks dat Linux een enorm en waardevol doelwit is, komt malware die zichzelf verspreidt (een “virus”) er nauwelijks op voor. Dat komt niet doordat het onbekend is, maar door een ontwerp dat in de kern veel veiliger is en effectieve verspreiding van malware tegengaat.

Wanneer moet ik wél antivirus gebruiken?¶

Er is één specifiek scenario waarin je wellicht een virusscanner (zoals ClamAV) wilt installeren: Om je Windows-gebruikende vrienden te beschermen.

Linux kan een “drager” zijn. Als je een e-mail ontvangt met een virus als bijlage, schaadt dat je Linux-computer niet. Maar als je die e-mail doorstuurt naar een vriend die Windows gebruikt, kan die wel besmet raken. Als je vaak bestanden deelt met Windows-gebruikers, helpt een scanner je om een goede buur te zijn.

Hoe je veilig blijft¶

Ook al heb je geen antivirussoftware nodig, je moet nog steeds verstandig zijn. Beveiliging op Linux hangt vooral af van jouw gedrag:

Houd je aan de officiële softwarebronnen: Installeer software alleen via het officiële softwarecentrum van je distributie of uit vertrouwde bronnen.
Voer geen commando’s blind uit: Kopieer en plak nooit zomaar commando’s van internet in je terminal, tenzij je begrijpt wat ze doen.
Werk je systeem bij: Als je systeem vraagt om te updaten, doe het dan. Daarmee worden beveiligingslekken in je browser en andere toepassingen gedicht.
Pas op voor phishing en oplichting: GNU/Linux beschermt je computer, maar kan je niet tegen jezelf beschermen. Als je een kwaadaardige website je wachtwoord geeft of een kwaadaardig script uitvoert dat je hebt gedownload, kunnen criminelen nog steeds je persoonlijke gegevens stelen, ook al kunnen ze het besturingssysteem niet kraken.

Voor een diepgaande analyse over dit onderwerp, zie het essay van Rick Moen.

The TOP500 Project. Sinds de ranglijst van november 2017 draait Linux op 100% van de supercomputers in de lijst. ↩
W3Techs Usage Statistics of Operating Systems for Websites. Het cijfer van 90% omvat alle Unix-achtige systemen, waarvan Linux het dominante platform is. ↩
StatCounter Global Stats. Android heeft steevast een wereldwijd marktaandeel van meer dan 70%. ↩